رونق تولید ملی | دوشنبه، ۲۹ مهر ۱۳۹۸

ویژه نیمه شعبان - نمایش محتوای تلویزیون

 

 

برنامه های سیما

ویژه نیمه شعبان

Loading the player...

نیمه شعبان در فرهنگ نامه ها و متون کهن، «شب برات» نامیده شده و این بدان خاطر است که بنا به روایات، خداوند در این شب «برات آزادی» از دوزخ را به بندگان خود می بخشد و این شب برات در ادب فارسی و متون کهن ـ نظم و نثرـ بازتاب هایی داشته که به چند مورد آن اشاره می رود: ابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» در این باره چنین آورده: «و شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار است و او را «شب برات» خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن است که هر که اندرو عبادت کند و نیکی به جای آورد، بیزاری یابد از دوزخ. شب برات شب پانزدهم شعبان که در آن شب ملائکه به حکم الهی حساب عمر و تقسیم رزق می کنند.

اما اینکه «برات» به چه معناست و بن و ریشه این واژه چیست؟ در «حافظ نامه» این توضیحات آورده شده است: «برات» از «برائت» عربی است و آن: «نوشته ای است که بدان، دولت بر خزانه یا حکام ،حواله وجهی دهد»

علامه قزوینی در حواشی خود بر «چهار مقاله» با استناد به «ذیل قوامیس عرب» به نقل از «دُزی» می نویسد: «[برات] را به «بروات» جمع بندند و این کلمه عربی است و در اصل «برائت» بوده و به معنای «بری ءالذمّه گردیدن از دَین» است و صواب آن در جمع «براءات» یا براوات است. گویندگان فارسی به اعتبار حواله مکتوب هر حواله یا وارد معنوی را نیز« برات» اصطلاح کرده اند.»

لیله الصک: شب برات را «لیلة الصک» نیز گفته اند. صکّ، معرب چک فارسی و مترادف با برات است، آن روز چهاردهم و در واقع شب پانزدهم شعبان است.  رامپوری در فرهنگ «غیاث اللغات» به نقل از «بهار عجم» و «پسراج اللغات» آورده که: «شب چک به معنی شب برات است که در آن چراغانی و آتش بازی (= جشن و شادمانی) کنند.

نام هاي شب نيمه شعبان

ميبدي در «کشف الاسرار» نام هاي ذيل را که هر کدام به جنبه اي از عظمت اين شب اشارت دارد ،بر مي شمارد: «شب نيمه شعبان را نام هاست: شب برات گويند و شب نسخت، شب فرق و شب عرض؛ هر که در اين شب تا ديگر سال از دنيا رفتني است نسخت آن از لوح محفوظ بردارند و به عزرائيل دهند. گويند: «اين شغل تو است تا ديگر سال». هر چه خسف (=کمبود و نقصان) و مسخ (=برگردانيدن صورت کسي يا چيزي) بُوَد و سياست و بليّات و انواع عذاب،نسخت کنند و به جبرئيل دهند و گويند: «اين کار تو است تا ديگر سال هر چه نعمت و راحت و روزي بندگان بود، نسخت کنند و به ميکائيل دهند و هر چه عز و مرتبت و اقبال و دولت بود، نسخت کنند و به اسرافيل دهند.

«صلوة الخير» در شب نيمه شعبان

 يکي از اعمال و آدابي که پيشينيان، از همه فرقه ها، در شب نيمه شعبان بدان اهتمام داشته اند. «صلوة الخير» يا «نماز هزار قل هو الله »است. و اين نشان دهنده اين مطلب مي باشد که همه فرق مذهبي از شيعه و سنّي اين شب را عظيم و شريف دانسته و بر اساس روايات رسيده از پيامبر و خاندان او ، آن را همتاي شب قدر مي دانسته و آن را تا به صبح، به احيا و شب زنده داري و نذر و نياز و اطعام مي پرداخته اند.

عالم بزرگوار سيّد بن طاووس(ره) در کتاب شريف «اقبال» يکي از اعمال و آداب اين شب را اقامه نماز صد رکتعي نوشته و در کيفيت آن مي نويسد: در روايتي درباره فضيلت صد رکعت نماز ـ در هر رکعت سوره حمد يک مرتبه و سوره توحيد ده مرتبه ـ آمده است ک از رسول خدا(ص) نقل شده: «هر کس اين نماز را در اين شب بخواند،خداوند هفتاد بار به او نظر رحمت مي کند و در هر نظر، هفتاد حاجت او ا بر آورده مي کند که کمترين آنها،آمرزش اوست...».

غزّالي در «احياء علوم الدّين» پس از ذکر کيفيت اين نماز مي آورد: «سلف(=پيشينيان) اين نماز را اقامت نمودندي و «صلوة الخير» خواندندي و بر آن جمع شدندي و بسي بودي که به جماعت گزاردندي و حسن [بصري] گفت: «از سي کس از اصحاب پيغامبر(ص) شنيدم که هر که در اين شب نماز کند، حق تعالي در وي هفتاد نظر رحمت فرمايد که به هرنظري، هفتاد حاجت وي را روا کند و کمتر آن آمرزش است».

سال تولید: 1394/03/13

تهیه کننده: مهدی میرچی

کارگردان تلویزیونی: کیانوش مشیروزیری

تصویربردار: کیوان محمدی

گزارشگر: امینی – کولانی

مجری: آرمان مهرپناهی

گرافیک: امید محمدی