رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۸

مستند تقویم توت فرنگی - نمایش محتوای تلویزیون

 

 

برنامه های سیما

مستند تقویم توت فرنگی

 

اگر در یکی از روزهای "بهار" به سمت «منطقه ژاوه رود» در جنوب غربی سنندج حرکت کنیم، «شاه نشین»، کوهستان وسیع و بکری است که صحنه خودنمایی آمدن بهار است. سایه سنگین سرما و زمستان، کم کم رخت بر می بندد. چشمه های جوشان راه بالا در پیش  می گیرند و دامان کوهستان رنگین می شود.

طولی نمی کشد که شور و هم همه پیچده در کوهستان خواب باغها را پاره می کند  همراه با اولین گلهای بهاره، خانه تکانی باغها آغاز می شود.

این آغاز فصلی است که در آن همه مفاهیم کار، کشاورز و روستا در یک محصول معنا پیدا می کند.

"توت فرنگی"

باغها از خار و خاشاک به جا مانده زمستان پاک می شوند و عفلهای هرزی را که مانع رشد و ثمردهی بوته های توت فرنگی هستند از میان برمی دارند.

تقویم بهار به اواسط فروردین می رسد. شیپور آماده باش برای کشاورزان نواخته می شود. توریور یکی از قطبهای تولید توت فرنگی در کردستان به شمار می آید.

توت فرنگی در کردستان قدمتی 45 ساله دارد و به دلیل آبهای روان و سطحی، هوای خنک، چشمه های فصلی فراوان و قطب بیولوژیمی با شرایط اقلیمی زاگرس با منطقه سازگار شده است.

ساکنان منطقه سالهاست که باغداری خود را با تقویم توت فرنگی هماهنگ ساخته اند. اولین آبیاری باید منظم و دقیق صورت گیرد چون کیفیت و کمیت محصول هر سال به کیفیت آبیاری اول بستگی دارد.

با گرم شدن هوا، مزارع سرسبز شده و گلهایی با 5 گلبرگ سفید و 5 کاسبرگ سبز رنگ سر بر می آورند. بوته های کوتاه، برگهای درشت و ساقه های باریک و خزنده اجزای بوته توت فرنگی را تشکیل می دهند. به لیل همین ساقه های خزنده است که انگلیسی زبانها آن را میوه خزنده می نامند.

نام علمی این گیاه وِسکا می باشد. پس از باروری، گلبرگهای سفید می ریزند و نهنج باقیمانده به تدریج رشد کرده و میوه را تشکیل می دهند.

میوه کامل با نور آفتاب، غذای زمین و آبیاری منظم به رنگ سرخ می گراید با طعمی شیرین و مطبوع.

آبیاری در این مرحله باید به صورت زمینی انجام گیرد زیرا استفاده از آبیاری بارانی، گلهای آسیب پذیر توت فرنگی را از بین می برد.

میوه رسیده، قبل از برداشت باید دوباره آبیاری گردد تا آبدار و درشت شود. خستگی و کار روزانه مانعی برای شاد بودن نیست.

اولین پرتوهای خورشید بر بلندترین قله ها بیدار باشی است برای اهالی روستا. اولین روز برداشت. کسی که نور صبحگاهی در روستا بر او بتابد از کاروان تلاش جا مانده است. فصل برداشت از نیمه اول اردیبهشت آغاز می شود و تا پایان تیرماه ادامه می یابد.

در طول روز کسی در روستا نمی ماند و همه اعضای خانواده از بزرگ تا کوچک به مزارع می آیند و هر کس در حد توان خود تلاش می کند تا دسترنج یکساله خویش را به درست ترین شیوه برداشت کند.

زنان ژاوه رود، سالهاست که از توانایی و لطافت ذاتی خویش برای پرورش این میوه بهره جسته اند. به حق که پیشرفت و تولید توت فرنگی کردستان و آوازه آن در سراسر ایران مدیون مدیریت دقیق و ماهرانه زنان این منطقه است.

براساس آخرین آمار موجود که توسط سازمان جهاد کشاورزی استان کردستان در سال 1389 تهیه شده سطح زیر کشت توت فرنگی  در ایران 3800 هکتار است که در مقایسه با آمار جانی 5/1 درصد سطح زیر کشت دنیا را تشکیل می دهد و در استان کردستان که قطب بزرگ تولید توت فرنگی ایران به شمار می آید 2443 هکتار باغ مثمر و 27 هکتار باغ غیر مثمر توت فرنگی وجود دارد.

مثلث روستاهای کوهستانی محدوده سه شهر سنندج، مریوان و کامیاران، قلمرو توت فرنگی کردستان را تشکیل می دهد. تولید سالیانه این محصول در ایران معادل 32015 تن اعلام  شده است و این مقدار 9/7 درصد تولید جهانی را تشکیل می دهد.

کشت توت فرنگی در 125 روستای کردستان انجام می گیرد. البته از این میان توت فرنگی روستاهای توریور، نشور، ژِنین معروف تر است. شواهد موجود نشان می دهد در مناطقی که توت فرنگی کشت می شود مردم تمایل کمتری برای مههاجرت به سوی شهرها را دارند.

توت فرنگی را اولین بار فرانسوی ها از جنگل به زمین های زراع منتقل ساخته و اهلی کردند. تا 200 سال پیش نیز توت فرنگی صرفا به عنوان دارو مورد استفاده قرار می گرفت. در قرن 17 میلادی یک دریانورد فرانسوی واریته گونه کشور شیلی و واریته بومی آمریکا را وارد فرانسه کرد و به صورت آزمایشی آن دو را به هم پیوند داد.

حاصل این پیوند، گونه اصلاح شده بود که در کل دنیا پرورش داده شد. این گونه در زمان صدارت اتابک اعظم، توسط اتابک از فرانسه به ایران آورده شد و به این دلیل در ایران به گونه اتابک معروف گردید.

 

عوامل برنامه:

تهیه کننده و کارگردان: عثمان محمدی

تدوین: سوران فهیم

گوینده گفتار متن: علی اشرف صدیقی

نویسنده گفتار متن: آذر منصوری – عثمان محمدی

تحقیق: مهندس بهروز توپچی

مشاور پژوهشی: شیرزاد خوانچه سپهر

تصویربردار: پیمان علیرضایی

دستیار تصویر: سالار محمدی

مدیر تولید: اکبر گلی

با تشکر از سازمان جهاد کشاورزی

اهالی محترم روستاهای: توریور – پتلیدر - شیان