رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۵ مهر ۱۳۹۸

قلعه و کاخ دژ باستانی زیویه - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

قلعه و کاخ دژ باستانی زیویه

Loading the player...

دانلود

اثر تاریخی مشهور به قلعة زیویه در فاصلة تقریبی 55 كیلومتری جنوبشرقی شهر سقز و یك كیلومتری شمال روستایی موسوم به همین نام بر روی تپه‌ای طبیعی قرار گرفته است. این تپه كه یكی از تپه‌های منفرد منطقه نیز بشمار می‌آید در بخش قاعدة آن دارای سطح نسبتاً وسیعی به مساحت 40 هكتار است كه از جوانب مختلف آن مابین 80 تا 110 متر از سطح زمینهای اطراف خود ارتفاع دارد، بخش شمالی تپه دارای شیب نسبتاً تند و شدیدی است و در بخش جنوبی آن نیز علاوه بر شیب زیاد، قسمت اعظمی از این قسمت حالت صخره‌ای و سنگی دارد و در كمرة این قسمت دهانة غاری مشخص است كه در گذشته به دهلیزها و دالانهای طبیعی زیرتپه وارد میشده و هم‌اكنون مسدود است، تنها راه دسترسی سهل و ساده به تپه در بخشهای شرقی و تا حدی غربی تپه می‌باشد، كه در گذشته نیز ورودی اصلی قلعه را در قسمت شرقی تپه ساخته‌اند. چنین وضعیتی از لحاظ فرم تپه و موقعیت استراتژیكی و تدافعی آن بطور حتم مورد توجه سازندگان قلعه در دوران تاریخی قرار گرفته و با این نگرش چنین قلعة عظیمی بر روی این تپه ساخته شده است. برای اولین بار نام زیویه در سالنامه‌‌های آشوری مربوط به سارگن دوم شاه مقتدر آشوریان آورده شده و این شاه آشور از تهاجمات و یورشهای خود برای سركوب اقوام ساكن در منطقة زاگرس در قرون هشتم و هفتم ق.م ذكر نموده و بیان گردیده كه در طی این جنگلها علاوه بر تصرف ایزیرتو پایتخت مانتائیها و شكست ایرانزو شاه مقتدر آنها در قلعة مهم مركزی مانتائیها بنام ایزیپیه (زیپیا یا زیپیه) و آرمائیت نیز تصرف و به آتش كشیده شده است. اكثر قریب به اتفاق باستانشناسان را عقیده بر این است كه ایزیپیه یا زیپیای ذكر شده در سالنامة مذكور همین زیویه فعلی بوده و در این موضوع شكی وجود ندارد. اعتبار و شهرت زیویه بدنیال كشف اتفاقی كه در سال 1325 شمسی رخ داد، صورت گرفت كه در نتیجه بارندگیهای شدید منطقه بخشی از خاكهای منتهی به صخرة جنوبی تپه در بخش بالایی آن فرو ریخت و تعدادی از اشیاء طلایی آن از زیرخاك نمایان گردید و این اتفاق سبب گردید تا شخصی بنام «ایوب ربنو» بتواند مجوز یك سری حفاریهای تجارتی را بمدت هشت سال و بنا به گفته اهالی هر سال بمدت هشت الی نه ماه برای این اثر شاخص از دولت وقت اخذ نموده و در حدود 90 تا 95 درصد سطح تپه را زیر ورو و غربال و آنچه از آثار، شواهد و مدارك تاریخی بدست می‌آورد را به تاراج ببرد. كه این آثار هم‌اكنون زینت‌بخش بسیاری از موزه‌ها و گالریها و مجموعه‌های خضوضی دنیا از جمله موزة لوور پاریس، موزه برتانیا، موزه ارمیتاژ لینگراد، موزة مقر و پلتین آمریكا و ... بوده و تعدادی اندك نیز در موزه ملی ایران (موزه ایران‌باستان) نگهداری می‌گردد. پس از این ماجرا حفاریهای علمی و كاوشهای باستانشناسی در سالهای قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بمدت سه‌فصل و در فاصله سالهای 1354 تا 1356 شمسی به سرپرستی آقای نصرت‌ا.. معتمدی انجام گرفت و پس از وقفه‌ای 17 ساله مجدداً از سال 1373 از سر گرفته شد و تا سال 1381 همه‌ساله تداوم یافت. در طی این مدت هیأت كاوش موفق گردید كه بخش اعظمی از بنای یك قلعة نظامی و حكومتی را كه مشتمل بر فضاهای گوناگون معماری قلاع تاریخی آن دوران است، از زیرخاك آزاد نموده و هرچند تخریبها و ویرانیهای حاصل از حفاریهای تجارتی بصورتی بود كه در برخی از مواقع سردرگمیها و آشفتگی‌های فراوانی را در امر حفاری بوجود می‌آورد، بتوانند به آنچه كه در حفاریهای تجارتی توجهی به آن نگردیده، دست یافته و آثاری از این بنای عظیم نمایان گردد.