سال تولید، پشتیبانی‌ها و مانع زدایی‌ها | جمعه، ۲۷ فروردین ۱۴۰۰

برداشت ون - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

برداشت ون

Loading the player...

دانلود

باید با درخت‌ها یکی شوی، زبانشان را بفهمی و به روح جنگل احترام بگذاری تا تو را به شیره جانشان مهمان کنند. زخمی که ما لالو‌ها (به بهره‌بردارانی که صمغ یا شیره درختان ون (پسته کوهی ) را برداشت می‌کنند) به تنه درخت می‌زنیم تا سقزمان را برداشت کنیم، نیشتری است که به رشد و باروری‌اش کمک می‌کند نه زخمی که جانش را خراش دهد. سپیده دم کبیرکوه با هوهوی بادی که در سرشاخه‌های درختان ون و بلوط می‌پیچد سرشار از عطر گل‌های خودروی کوهستان و رطوبت مه رقیق است که با کورسوی درخشش آخرین ستاره‌ها دامن پس می‌کشد از جنگل انبوه دامنه کور و انگار پریزادی غیب می‌شود. سرما در پناه آتشی کوچک با قل‌قل کتری سیاه شده از دود هیزم و عطر دلچسب چای از خاطر می‌رود و چهار لالو با حلبی از گل رس و دشنه‌هایی با نوک برگشته هر یک به سمتی می‌روند. قرار است نیشتر بزنند و کوچله یا کوجیره بچینند که به زبان ساده به معنی زخم زدن به تنه اصلی درخت ون و نصب کاسه گلی مانند کوچک و ساخته شده از گل رس است که زیر زخمه نصب می‌شود. به نخستین درخت که می‌رسیم، بسم‌الله می‌گوید و به تنه درخت دست می‌کشد... پینه‌های کهنه کف دستش انگار با تنه و پوسته زمخت درخت یکی می‌شود. با وارسی تنه از بالا به پایین بیش از 20 زخمه به تنه درخت می‌زند و نوک دشنه‌اش آرام پوسته را خراش می‌دهد. پس از هر زخمه از ظرف گل تازه‌رس مشتی بر‌می‌دارد و به شکل سفالینه‌ای کوچک برای گردآوری شیره یا سقز درست زیر محل شکاف به تنه درخت می‌چسباند. پس از ایجاد زخم‌ها با خاک رس کاسه‌های گلی کوچکی درست کرده و در زیر زخم‌های ایجاد شده بر روی درخت نصب می‏کنند که رس به علت خاصیت چسبندگی فراوان مناسب ترین خاک برای درست کردن کاسه‌های گلی است. ورز دادن گل برای تهیه کاسه نیز بسیار مهم است، چون اگر گل تهیه شده خوب ورز داده نشده باشد، کاسه درست شده پس از خشک شدن در مقابل آفتاب ترک خورده و از درخت جدا می‌شود. بعد از این مرحله می‌بایست چند هفته صبر کرد تا شیره درختان به درون کاسه‌ها تراوش کرده و کاسه‌ها پر از شیره شود و پس از پر شدن کاسه‌ها از شیره، که بسته به شرایط آب و هوایی منطقه ممکن است سه الی پنج هفته طول بکشد، اقدام به جمع‌آوری کوچله‌ها یا همان کاسه‌ها می‌کنند. جمع‌آوری کاسه‌ها در صبح زود و از موقع طلوع آفتاب آغاز شده و تا هنگامی‌که هوا هنوز خنک است ادامه می‌یابد چون با گرم شدن هوا شیره سقز (که در این مرحله به شیره بنیشته تال گفته می‌شود) رقیق و چسبنده شده و جمع‌آوری آن ضایعات زیادی به همراه خواهد داشت. شیره این درخت یا سقز که در گویش کردی منطقه به آن (بنِشت) نیز گفته می‌شود، صمغی به رنگ سبز خیلی روشن، غلیظ و بسیار چسبنده است که استفاده دارویی فراوان داشته و به عنوان یک ملین قوی در درمان یبوست و درمان ناراحتی‌های گوارشی استفاده می‌شود. 25 درصد از شیره سقز حاوی روغن پر ارزش و صنعتی تربانتین است که کاربردهای فراوانی در صنایع مختلف دارد. افزون بر این، از شیره سقز در تهیه آدامس، عطر، خوشبوکننده‌ها، انواع پارچه، حشره‌کش‌ها و در صنعت داروسازی در تهیه نرم‌کننده‌ها و ضد‌عفونی‌کننده‌ها استفاده می‏شود. علاوه بر این در صنعت پلاستیک سازی، تهیه واکس کفش و چرم و صنعت چاپ مورد استفاده قرار می‌گیرد و به علت نبود صنایع تبدیلی مناسب، بیشتر سقز تولیدی در استان ایلام و ایران به خارج از کشور صادر شده و به عنوان مواد پایه بسیاری از صنایع یاد شده بکار برده می‌شود.