رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۲۵ مهر ۱۳۹۸

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در کردستان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در کردستان

آداب و رسوم

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در کردستان

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته در کردستان زبانزد خاص و عام بود. وقتی ماه رمضان از راه می رسید، ندای مرحبا مرحبا با آهنگ و وزن خاصی در محله ها و پشت بام خانه ها به گوش می رسید.

در ایام گذشته صدای آمدن رمضان چند روز قبل از آغاز این ماه مبارک هم در کوچه پس کوچه‌های شهرها و روستاهای کردستان احساس می شد و مردم خود را برای ورود به این ماه مبارک آماده می کردند و از جمله چند روز قبل از رسیدن ماه رمضان مساجد توسط مردم گردگیری می شد.سنت‌ها و آداب و رسوم ماه رمضان در شهرهای مختلف ایران متفاوت است. ماه رمضان در کردستان که دینداری مردمان آن زبان زد خاص و عام است در گذشته با آداب و رسوم و حال و هوای خاصی انجام می شود در قرآن کریم آمده است که روزه بر پیروان ادیان آسمانی قبل از اسلام نیز واجب بوده است درسوره بقره خداوند می‌فرماید: "روزه بر شما واجب شده است همان‌گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند‌ نیز مقرر و واجب شده بود". بر اساس دستور خداوند  مردم مسلمان کردستان به انجام فرائض دینی و بویژه به ماه مبارک رمضان احترام و توجه خاصی داشته و دارند اما فریضه روزه در سالهای دور در این سرزمین با حال و هوا و آیین های ویژه ای انجام می شد.در روزهاى آخر ماه شعبان مردم کردستان خود را براى ماه رمضان آماده مى‏ کردند و در روز آخر شعبان و شب اول رمضان دسته دسته مردم جمع شده و بدنبال رؤیت هلال ماه رمضان مى‏ رفتند. با رؤیت هلال به دستور مجتهد شهر نقاره چى‏ها با زدن دهل و سرنا و نواى مخصوص ورود ماه مبارک رمضان را به اطلاع مردم مى‏رسانند. در این هنگام با شلیک یک گلوله توپ آغاز ماه رمضان اعلام مى‏شد. با آغاز ماه مبارک رمضان خانه‌تکانی دل‌ها آغاز می شد و کینه ها به دوستی و صمیمیت مبدل می شد و همه ازماه مهمانی خدا با یکرنگی و صداقت و دل پاک پذیرایی می کردند.یکی از آداب رسوم مسلمانان کردنشین، برخاستن در هنگام سحر و سحری خوردن و بیدار کردن همسایگان و اجرای چندین موسیقی مخصوص در این ماه مبارک در مناطق مختلف است که به آن موسیقی سحرخوانی می گویند. از میان این موسیقیها و نواها که برای بیدار کردن مردم بکار می رفت، آواز مرحبا و الوداع از همه مشهورتر است و در تمام مناطق کردنشین قرائت می شد و البته این رسم هم اکنون نیز انجام می شود.در قدیم مرسوم بود فردی با کوبیدن بر طبلی مخصوص وقت فرارسیدن سحری که در زبان کردی "پارشیو" گفته می‌شود را هشدار می داد و همچنین در برخی مناطق از نقاره چی ها و از دهل نیز برای اعلام سحری استفاد می‌کردند و گاهی نیز مرسوم بود توپی به تپه‌های اطراف شلیک می‌کردند. شلیک توپ در سنندج در یکی دو نقطه انجام می شد که مکان اصلی آن بر روی تپه بلند شهر به نام شیخ محمد صادق انجام می شد که امروزه رادیو و تلویزیون و زنگ هشدار تلفن همراه جایگزین این رسم شده است . 15 روز اول ماه رمضان قبل از اذان عشاء مؤذن بر پشت بام مسجد رفته و با صداى بلند و به صورت آواز حلول ماه رمضان را چنین خوش مى‏گفته است: «مرحبا مرحبا یا شهر رمضان، مرحبا مرحبا یا شهر تسبیح و التهلیل و تلاوت القران مرحبا، مرحبا مرحبا یا شهر الخیر و البرکت و الاحسان مرحبا" در نیمه دوم ماه رمضان مؤذن بجاى مرحبا الوداع مى‏گفته است. مردم کردستان بر این باورند که خداوند در این ماه خیر و برکت بیشتری را به آنها ارزانی می دارد و فعالیت های خود را متوقف نکرده و مانند ماه های دیگر به کار و تلاش مشغول هستند.در گذشته در کردستان مردم در مسجد به تلاوت قرآن و عبادت مشغول می شدند و شبها بعد از خوردن افطاری، مردم برای اقامه نماز مغرب و عشاء و خواندن نماز تراویح به مسجد رفته و تا پاسی از شب مشغول عبادت و خواندن قرآن می شدند و روال بر این بوده که در مساجد بعد از نماز عصر ماموستاها شروع به سخنرانی مذهبی کردند که بیشترین موضوعات آن درباره رمضان بود و این موضوع هنوز ادامه دارد. در قدیم در شهرها و به ویژه روستاهای کردستان مرسوم بود که یک ساعت قبل از افطار روزه داران با بقچه هایی پر از خرما و یک نوع نان مخصوص(کولیره) به مسجد می رفتند و در مسجد مراسم افطاری را برگزار می کردند اما امروزه این رسم تقریبا به دست فراموشی سپرده شده است و کم تر کسی برای مراسم افطاری به مسجد می رود.در آن ایام نان‌های محلی پخته می شد و برای همسایه‌ها فرستاده می شد، نزدیک غروب سینی‌های خرما و نان محلی توسط یکی از اعضای خانواده به سمت مسجد فرستاده می شد و دعای خیر روزه‌داران که روزه خود را با این برکت الهی باز می‌کنند خستگی یک روز کار و تلاش را از بدن کسانی که در مهیا کردن این طبق‌ها تلاش کرده‌اند بیرون می کرد.مردم کردنشین غذاها و نان‌های محلی متنوعی را در این ماه مبارک طبخ می‌کنند که از جمله می‌توان به ماودو، کاروان ناشی، کولیره چوره،ناوتاوایی، برساق و داندوگ اشاره کرد. لازم به ذکر است که روز بیست و هفتم ماه رمضان نان مخصوصى به نام بیست و هفتمى می پختند که این نان براى ثواب در روزه روزه داران و رفع بلا و ایجاد خیر و برکت پخته می شد در کردستان به این نان، کولیره گفته مى‏شود. در برخی مناطق نیز نانی به نام " برساق" می پختند که امروزه انواع نان های ماشینی و شیرینی هایی مانند بامیه و زلوبیا این رسم را به فراموشی سپرده اند.همچنین در ماه رمضان رسم بود که هر کس توانایى تلاوت قرآن را داشت، حتما مى‏بایست یک بار قرآن را ختم کنند بعضى نیز دو یا سه بار قرآن را ختم مى‏کردند. پیش از اذان مغرب در مساجد و تکایاهای کردستان پر از صدای دعاهای مذهبی و اشعاری می شدند که نمازگزاران در مدح رسول گرامی اسلام می خوانند.در غروب روز آخر ماه رمضان نیز مثل اول ماه رمضان مردم به دنبال هلال ماه شوال مى‏گشتند و با پیدا کردن ماه و صداى مؤذن خود را براى عید رمضان آماده می کردند، در روز عید فطر در گذشته موقع اذان صبح سه گلوله توپ شلیک مى‏شده است.در صبح عید فطر مردم در مساجد گرد مى‏آمدند و با خواندن قرآن و گفتن الله اکبر عید را گرامى می داشتند و نماز عید را در مساجد برگزار می کردند پس از نماز و خطبه دست بوسى کرده و از هم طلب حلالیت می کردند و فطریه را به فقرا می دادند. بازدیدهاى این عید حدود 3 روز و گاهى بیشتر طول مى‏کشید.در روز عید فطر مردم شهرها و به ویژه روستاها به صورت دسته جمعی به قبرستان رفته و برای شادی روح مردگان خود و به ویژه تازه فوت شده ها فاتحه می خوانند و برای سلامتی بازماندگان دعا می کردند البته این رسم هنوز در یک روز قبل از عید که به آن "عرفه" می گویند همچنان در کردستان برگزار می شود.